Theo đại diện Công ty A.M. Best – công ty phân tích xếp hạng bảo hiểm có uy tín trên toàn cầu – thị trường bảo hiểm Việt Nam trong những năm gần đây tăng trưởng mạnh 2 con số và đà tăng trưởng này có nhiều khả năng được duy trì, bất chấp những bất ổn kinh tế thế giới và khó khăn của thị trường trong nước.
Cơ hội cho sản phẩm bảo hiểm vi mô
Hiệp hội Bảo hiểm Việt Nam (AVI) cho hay, hiện có 29 công ty bảo hiểm phi nhân thọ và 14 công ty bảo hiểm nhân thọ đang hoạt động tại Việt Nam. Năm 2011, tổng doanh thu bảo hiểm đạt 37,5 ngàn tỷ đồng (tương đương 1,78 tỷ USD), tăng 21,6% so với năm 2010. Trong đó, doanh thu từ bảo hiểm phi nhân thọ đạt 21,5 ngàn tỷ đồng (tăng 26%), từ bảo hiểm nhân thọ gần 16 ngàn tỷ đồng (tăng trên 16%) so với năm 2010. Có vẻ như mức tăng trưởng chậm lại của nền kinh tế không ảnh hưởng nhiều lắm đến thị trường bảo hiểm khi mà theo dự báo của AVI, bảo hiểm phi nhân thọ sẽ tăng đến 28% trong năm 2012; bảo hiểm nhân thọ được kỳ vọng đạt mức 18%.
Tuy không lạc quan đến mức ấy, nhưng ông Trịnh Thanh Hoan, Cục trưởng Cục quản lý và Giám sát bảo hiểm (Bộ Tài chính) cũng cho rằng, doanh thu của thị trường bảo hiểm Việt Nam trong năm nay sẽ đạt khoảng 43 ngàn tỉ đồng, thấp hơn một chút so với dự báo của AVI (khoảng trên 46 ngàn tỷ). Về cơ bản, thị trường bảo hiểm phát triển song hành với tốc độ tăng trưởng kinh tế. Nhưng từ một khía cạnh khác, chính tâm lý lo ngại rủi ro từ bất ổn kinh tế, từ thiên tai, biến đổi khí hậu… cũng kích thích nhu cầu bảo hiểm. Chỉ có điều, theo quan chức Bộ Tài chính, trong bối cảnh hiện nay, các công ty cần phải thích nghi với môi trường cạnh tranh cao. Họ nên thu hút nguồn nhân lực tốt, phát triển sản phẩm mới, mở rộng mạng lưới phân phối và chú trọng vào các sản phẩm bảo hiểm vi mô. Trong đó, bảo hiểm trong lĩnh vực nông nghiệp là một gợi ý quan trọng, nhất là đặt trong bối cảnh Chính phủ đã đưa ra kế hoạch bảo hiểm thí điểm nhằm bảo vệ quyền lợi cho người nông dân do thiên tai, dịch bệnh ảnh hưởng đến cây trồng, vật nuôi. Nhà nước sẽ chi trả 100% phí bảo hiểm cho các hộ nông dân và cá nhân nghèo tham gia kế hoạch thí điểm này. Đối với các hộ gia đình và cá nhân khó khăn, 80% phí bảo hiểm sẽ được trợ cấp và tỷ lệ này là 60% đối với các đối tượng còn lại. Các tổ chức nông nghiệp được trợ cấp 20%.
Giới trong ngành lưu ý thêm, mặc dù đại lý vẫn là kênh bán hàng chính trong dòng bảo hiểm cá nhân và bảo hiểm nhân thọ, các kênh phân phối thay thế như bán bảo hiểm qua hệ thống ngân hàng (bancassurance) và các hình thức kinh doanh trực tuyến đang phát triển mạnh mẽ và tỏ ra có những ưu thế nhất định. Công ty TNHH Bảo hiểm Liberty Việt Nam đã đưa vào vận hành kênh phân phối bảo hiểm ôtô trực tuyến, còn Tổng công ty Bảo hiểm BIDV (BIC) cũng đã cho ra mắt một website và hệ thống thanh toán trực tuyến cho các khách hàng có thu nhập cao, cung cấp bảo hiểm ôtô, xe máy, bảo hiểm tai nạn, bảo hiểm tài sản và bảo hiểm du lịch.
Ðề phòng bất trắc
Báo cáo chuyên ngành do Công ty A.M. Best thực hiện cũng chỉ rõ, trong khi thị trường bảo hiểm đang phát triển mạnh mẽ thì những nhược điểm cố hữu của nền kinh tế Việt Nam vẫn tiếp tục tạo nên nhiều bất trắc tiềm ẩn. Việt Nam vẫn là nước Đông Nam Á duy nhất rơi vào nhóm A.M. Best’s CRT-5 (Country Risk Tier5) – nhóm các quốc gia bị đánh giá là tiềm ẩn nhiều rủi ro nhất. (Trong khu vực ASEAN, Singapore nằm ở nhóm 1 với tỷ lệ rủi ro thấp nhất, Malaysia và Thái Lan thuộc nhóm 3, còn Philippines và Indonesia thuộc nhóm 4). Lạm phát, tuy đã giảm nhiệt đáng kể trong năm 2012, song vẫn còn được A.M. Best dự báo ở mức khá cao (12,1%) cũng là mối lo ngại lớn vì có thể làm tăng chi phí bồi thường…
Sự thiếu rõ ràng trong một số chính sách, diễn biến khí hậu phức tạp, tình hình thiên tai… cũng là những yếu tố rất cần lưu ý. Số liệu thống kê chính thức cho thấy, trong năm 2011 thiên tai để lại những hậu quả nghiêm trọng: 257 người thiệt mạng hoặc mất tích, 267 người bị thương, gần 1.200 ngôi nhà bị sập hoặc bị lũ cuốn, 391.800 ngôi nhà bị hư hỏng, chưa kể nhiều thiệt hại khác…
Tuy nhiên, một tin tức tốt lành được nhấn mạnh trong bản báo cáo này là lĩnh vực bảo hiểm của Việt Nam đã có những thay đổi pháp lý theo chiều hướng tích cực. Luật Bảo hiểm được sửa đổi, có hiệu lực từ ngày 1/7/2011 đã thu hẹp đáng kể khoảng cách giữa hệ thống luật pháp của Việt Nam trong lĩnh vực này với thông lệ quốc tế, đồng thời luật hóa nhiều cam kết quan trọng của Việt Nam khi gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO). Nghị định hướng dẫn thi hành Luật cũng đã được ban hành, có hiệu lực từ ngày 15/2/2012, bao gồm các điều khoản về cung cấp dịch vụ bảo hiểm ngoài lãnh thổ Việt Nam, thành lập và vận hành các chi nhánh bảo hiểm nước ngoài tại Việt Nam, yêu cầu về vốn pháp định và quy trình đấu thầu những dự án được nhà nước hỗ trợ…